PVLC Lễ Thánh Maria Mai Đệ Liên 22/7 - Lễ Kính
Bài Đọc I: Dc 3, 1-4a
"Tôi đă gặp người tôi yêu".
Trích sách Diễm Ca.
Suốt đêm trên giường ngủ, tôi đă t́m kiếm người tôi yêu: Tôi đă t́m kiếm chàng, nhưng tôi không gặp được chàng. Tôi chỗi dậy, và đi quanh thành phố, đi qua các phố xá và công trường, tôi t́m kiếm người tôi yêu. Tôi đă t́m kiếm chàng, nhưng tôi không gặp được chàng. Các người lính canh gác thành phố gặp tôi và tôi hỏi họ: "Các anh có thấy người tôi yêu không?" Tôi vừa đi qua khỏi họ, th́ gặp ngay người tôi yêu.
Đó là lời Chúa.
Hoặc: 2 Cr 5, 14-17
"Từ nay chúng ta không biết Đức Kitô theo xác thịt nữa".
Trích thư thứ hai của Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu Côrintô.
Anh em thân mến, ḷng mến của Đức Kitô thúc bách chúng ta; chúng ta xác tín điều này là một người đă chết v́ mọi người, vậy mọi người đều đă chết. Và Đức Kitô đă chết thay cho mọi người, để những ai đang sống, th́ không c̣n sống cho chính ḿnh nữa, mà là sống cho Đấng đă chết và sống lại v́ họ. V́ thế, từ nay chúng ta không c̣n biết ai theo xác thịt nữa. Mặc dù nếu chúng ta đă biết Đức Kitô theo xác thịt, th́ giờ đây chúng ta không c̣n biết như thế nữa. Vậy nếu ai đă trở nên một tạo vật mới trong Đức Kitô, th́ những ǵ cũ đă qua rồi, v́ đây mọi sự đều được trở nên mới.
Đó là lời Chúa.
Đáp Ca: Tv 62, 2. 3-4. 5-6. 8-9
Đáp: Lạy Chúa là Thiên Chúa con, linh hồn con khao khát Chúa (c. 2b).
Xướng: 1) Ôi lạy Chúa, Chúa là Thiên Chúa của con, con thao thức chạy kiếm Ngài. Linh hồn con khát khao, thể xác con mong đợi Chúa như đất héo khô, khát mong mà không gặp nước! - Đáp.
2) Con cũng mong được chiêm ngưỡng thiên nhan ở thánh đài, để nh́n thấy quyền năng và vinh quang của Chúa. V́ ân t́nh của Ngài đáng chuộng hơn mạng sống; miệng con sẽ xướng ca ngợi khen Ngài. - Đáp.
3) Con sẽ chúc tụng Ngài như thế trọn đời con, con sẽ giơ tay kêu cầu danh Chúa. Hồn con được no thoả dường như mỹ vị cao lương, và miệng con ca ngợi Chúa với cặp môi hoan hỉ. - Đáp.
4) V́ Chúa đă ra tay trợ phù con, để con được hoan hỉ núp trong bóng cánh của Ngài. Linh hồn con bám thân vào Chúa, và tay hữu Chúa nâng đỡ người con. - Đáp.
Alleluia:
Alleluia, alleluia! - Hỡi Maria, hăy nói cho chúng tôi biết bà đă thấy ǵ trên đường? -Tôi đă thấy mộ của Đức Kitô hằng sống và vinh quang của Đấng sống lại. - Alleluia.
Phúc Âm: Ga 20, 1. 11-18
"Bà kia, sao mà khóc? Bà t́m ai?"
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Gioan.
Ngày đầu tuần, Maria Mađalêna đi ra mồ từ sáng sớm khi trời c̣n tối, và bà thấy tảng đá đă được lăn ra khỏi mồ.
(Bà liền chạy về t́m Simon Phêrô và người môn đệ khác được Chúa Giêsu yêu mến, bà nói với các ông rằng: "Người ta đă lấy xác Thầy khỏi mồ, và chúng tôi không biết người ta để Thầy ở đâu".)
Bà Maria đang c̣n đứng gần mồ Chúa mà than khóc, nh́n vào trong mồ, bà thấy hai thiên thần mặc áo trắng đang ngồi nơi đă đặt xác Chúa Giêsu, một vị ngồi phía đàng đầu, một vị ngồi phía đàng chân. Hai vị hỏi: "Tại sao bà khóc?" Bà trả lời: "Người ta đă lấy mất xác Chúa tôi, và tôi không biết người ta đă để Người ở đâu?" Vừa nói xong, bà quay mặt lại, th́ thấy Chúa Giêsu đă đứng đó. Nhưng bà chưa biết là Chúa Giêsu.
Chúa Giêsu hỏi: "Bà kia, sao mà khóc? Bà t́m ai?" Tưởng là người giữ vườn, Maria thưa: "Thưa ông, nếu ông đă mang xác Người đi, th́ xin cho tôi biết ông đă đặt Người ở đâu, để tôi đến lấy xác Người". Chúa Giêsu gọi: "Maria". Quay mặt lại, bà thưa Người: "Rabboni", nghĩa là "Lạy Thầy". Chúa Giêsu bảo bà: "Đừng động đến Ta, v́ Ta chưa về cùng Cha Ta. Nhưng hăy báo tin cho các anh em Ta hay và bảo họ rằng: "Ta về cùng Cha Ta, cũng là Cha các con; về cùng Thiên Chúa Ta, cũng là Thiên Chúa các con".
Maria Mađalêna đi báo tin cho các môn đệ rằng: "Tôi đă trông thấy Chúa, và Chúa đă phán với tôi những điều ấy".
Đó là lời Chúa.
Một Chút Chia Sẻ
Ngày 10/6/2016, ĐTC Phanxicô, qua sắc lệnh của Thánh Bộ Phượng Tự và Kỷ Luật Các Bí Tích, "Apostolorum Apostola / Apostle of the Apostles", Chị Thánh Maria Mai-Đệ-Liên đă được tặng cho danh hiệu "Tông Đồ của Các Tông Đồ", và lễ của chị trong phụng niên hằng năm của Giáo Hội vào ngày 22/7, đă được nâng lên từ bậc lễ nhớ (memorial) lên bậc lễ kính (feast), ngang bậc lễ với 12 vị tông đồ.
Quả thực chị là vị nữ thánh rất đặc biệt, nếu so với người Chị Matta của ḿnh, người chị cũng được Giáo Hội liệt vào sổ bộ các thánh, nhưng chỉ ở bậc lễ nhớ ngày 29/7, lễ sau lễ của em ḿnh 1 tuần 22/7. Và chúng ta thường hiểu danh xưng "Tông Đồ của Các Tông Đồ" ở chỗ rất rơ ràng hiển nhiên, đó là, theo Phúc Âm Thánh Gioan, chị là người được Chúa Kitô Phục Sinh sai đi loan báo tin mừng phục sinh cho chính các tông đồ - mà được sai đi tức là đóng vai tṛ "tông đồ" rồi vậy, lại được sai đến với và loan truyền cho chính các Tông Đồ nữa, nên đáng được gọi "Tông Đồ của Các Tông Đồ"!
Tuy nhiên, nếu phân tích về điều kiện tối yếu và ắt có và đủ, căn cứ vào trường hợp 12 tông đồ được tuyển chọn trong số đông đảo các môn đệ, để có thể mang danh "tông đồ", và xứng đáng thực hiện sứ vụ "tông đồ", một danh xưng chỉ giành cho nam nhân, th́ Chị Thánh Maria Mai Đệ Liên có hợp với danh xưng "tông đồ" này hay chăng? Tất nhiên, trước hết và trên hết, khi Đức Thánh Cha, qua Ṭa Thánh, đă công nhận và tuyên bố vấn đề này th́ không thể vô lư và sai lầm, dù không liên quan đến đức tin và luân lư, là 2 lănh vực liên quan trực tiếp đến ơn vô ngộ của Giáo Hoàng. Dầu sao, nhờ t́m hiểu thêm, chúng ta, tự ḿnh, sẽ càng thấy hợp t́nh hợp lư, một cách hết sức lư thú hơn bao giờ hết.
Trước hết, về điều kiện tông đồ, liên quan đến những yếu tố chính yếu để một con người được chọn làm tông đồ. Căn cứ vào trường hợp của 12 tông đồ, th́ trong số các môn đệ của Chúa Kitô, muốn được trở nên "tông đồ" của Người, cần phải hội đủ 3 điều kiện: 1- Được Người chọn gọi; 2- Được Người tỏ ḿnh; 3- Được Người sai đi. Cả 12 tông đồ, tất nhiên, đều hội đủ 3 điều kiện tối yếu này. Riêng Thánh Phaolô Tông Đồ Dân Ngoại là vị tông đồ "sinh non" (1Corinto 15:8), cũng hội đủ 3 điều kiện bất khả thiếu này, ở chỗ cũng được chính Chúa Kitô chọn gọi, tỏ ḿnh và sai đi, ngay trong biến cố trở lại của ngài (xem Tông Vụ 22:7-8,21). Vậy trường hợp của Chị Thánh Maria Mai Đệ Liên th́ sao?
Chị Thánh Maria Mai-Đệ-Liên quả thực cũng đă được Chúa Giêsu chọn gọi, tỏ ḿnh và sai đi, ngay trong biến cố được Bài Phúc Âm hôm nay thuật lại: 1- Chị là người nữ môn đệ duy nhất đă được chính Chúa Kitô gọi: "Maria"; 2- đă đích thân tỏ ḿnh ra cho chị là Người đă sống lại: "Đừng động đến Ta, v́ Ta chưa về cùng Cha Ta", và 3- Chính Người cũng đă sai chị đi: "báo tin cho các anh em Ta hay và bảo họ rằng: 'Ta về cùng Cha Ta, cũng là Cha các con; về cùng Thiên Chúa Ta, cũng là Thiên Chúa các con'". Có thể nói, nếu Chúa Kitô đă chọn 12 tông đồ trước cuộc Vượt Qua của ḿnh, th́ Người cũng chọn thêm 2 tông đồ sau cuộc Vượt Qua của Người, đó là Thánh Nam Phaolô và Thánh Nữ Maria Mai-Đệ-Liên. Như các bí tích cũng vậy, một số được Người lập trước Vượt Qua (Thánh Thể và Thánh Chức - Luca 22:19), một số sau Vượt Qua (Giải Tội - Gioan 20:22, và Rửa Tội - Mathêu 28:19).
Sau nữa, về tư cách tông đồ, liên quan đến phẩm tính cần phải có để xứng đáng làm tông đồ, và làm tông đồ một cách xứng đáng, nghĩa là, v́ người tông đồ là người được sai đi làm chứng, th́ bản thân của họ cần phải làm sao thực sự cảm nhận được chính Đấng đă sai ḿnh, hầu có thể làm chứng một cách trung thực sống động về Đấng ấy và loan truyền Đấng ấy, bằng việc gắn bó với Đấng ấy. Về yếu tố gắn bó với Chúa Kitô là Đấng đă chọn gọn, tỏ ḿnh và sai đi đối với vị "Tông Đồ của Các Tông Đồ" Maria Mai-Đệ-Liên này, có thể nói, là yếu tố làm nên chính bản thân của chị, từ khi chị trở về cùng Chúa (xem Luca 7:36-38 + Gioan 11:2; Luca 8:2 + Marco 16:9), sống thân t́nh với Chúa (xem Luca 10:38-42 + Gioan 12:1-3), theo Chúa cho đến cùng (xem Gioan 19:25), kể cả sau khi Người được an táng trong mộ, như những ǵ liên quan đến chị được bài Phúc Âm Thánh Gioan hôm nay thuật lại.
Có thể nói, chị c̣n theo Chúa và gắn bó với Chúa Giêsu hơn chính các tông đồ nữa, như khi chị được đứng dưới chân Thánh Giá Chúa Giêsu với Mẹ Maria, cùng với Tông Đồ Gioan (xem Gioan 19:25), và chị là người duy nhất, trong các phụ nữ, bao gồm cả các vị tông đồ, hết sức quan tâm đến thi thể của Người Thày chí thánh đă bị tử giá, cứ quanh quẩn bên ngôi mộ trống của Người, vẫn t́m kiếm Người, dù chỉ là một thi thể, nhưng lại là một kỷ vật vô giá bất khả thiếu của chị, cho đến khi chị được Người đích thân hiện ra với riêng ḿnh chị, dưới h́nh dạng, qua mắt của chị bấy giờ, như một người canh vườn.
Trong số tất cả các môn đệ, nam và nữ, bao gồm cả các tông đồ, th́ Chị Thánh Maria Mai-Đệ-Liên là người môn đệ xông xáo nhất và tha thiết nhất với Chúa Kitô. Nếu bảo rằng các môn đệ và tông đồ là nam nhân, nên sợ người Do Thái, không thể làm như chị là phụ nữ. Tuy nhiên, tại sao sau khi nghe chị về báo lần đầu tiên, như bài Phúc Âm hôm nay thuật lại ở ngay câu đầu, sau đó 2 tông đồ Phêrô và Gioan đă chạy ra mồ, (những chi tiết ngay sau đó nhưng không cần nhắc lại trong bài Phúc Âm cùng ngày - xem Gioan 20:3-10, bài Phúc Âm chỉ liên quan đến chị), không c̣n sợ ǵ nữa? Thật ra, xét cho cùng, nếu các tông đồ gắn bó với Thày ḿnh thật, th́ bất chấp mọi nguy hiểm, như chính Tông Đồ Phêrô đă khẳng định trong Bữa Tiệc Ly: "Lạy Chúa, dầu có phải vào tù hay phải chết với Chúa đi nữa, con cũng sẵn sàng." (Luca 22:33).
Tuy nhiên, so với Tông Đồ Gioan, người môn đệ duy nhất trong số 12 tông đồ đă trung thành và theo Thày cho đến cùng, cho đến khi cùng với Mẹ Maria đứng kề bên Thánh Giá Chúa Giêsu (xem Gioan 19:25), vị tông đồ đóng vai tṛ đại diện cho Giáo Hội bấy giờ, th́ vị nữ môn đệ gắn bó với Chúa Kitô, chẳng những đứng dưới chân Thánh Giá Chúa Kitô như Tông Đồ Gioan, mà c̣n cả sau khi Người ở trong mồ, bề ngoài, như phân tích trên đây, có vẻ hơn Tông Đồ Gioan về tính cách gắn bó, bất chấp mọi sự, nhưng thật ra, về đức tin, vẫn chưa bằng "người môn đệ được Chúa Giêsu yêu" ấy. Ở chỗ, vị tông đồ này cho dù chưa thấy Chúa Kitô phục sinh, như Người hiện ra riêng với chị, được bài Phúc Âm hôm nay thuật lại, mà chỉ cần thấy dấu hiệu của Người, th́ đă tin rằng Người sống lại rồi (xem Gioan 20:8): "Bấy giờ người môn đệ kia, kẻ đă tới mộ trước, cũng đi vào. Ông đă thấy và đă tin".
Đến đây, chúng ta thấy được hai điểm then chốt trong tŕnh thuật của bài Phúc Âm hôm nay. Điểm then chốt thứ nhất, đó là, cho dù Chị Maria Mai Đệ Liên đă gắn bó với Chúa Kitô như thế, vậy mà, cho dù có nh́n thấy Người, lại tưởng là viên canh vườn! Tạo sao thế? Xin thưa, tại v́ chị bị tiềm thức, đúng hơn, bị tiền thức chi phối. Ở chỗ nào? Nếu không phải ở chỗ chị, cũng như người chị Matta của chị, đă bày tỏ niềm tin vào sự phục sinh của con người vào ngày tận thế mà thôi (xem Gioan 11:24), chứ không phải vào chính thời điểm Chúa Kitô muốn chứng thực "Thày là sự sống lại và là sự sống" (Gioan 11:25).
Chính v́ bị chi phối bởi tiền thức về sự sống lại không phải ngay thời của Chúa Giêsu, mà chị đă chạy vội về báo tin cho các tông đồ lần thứ nhất, một tin buồn, khác hẳn với lần thứ hai là một tin vui, một sứ điệp phục sinh thật sự từ Chúa và của Chúa, chứ không phải một sứ điệp xuất phát từ cảm nhận loài người của chị: "Người ta đă đem Chúa đi khỏi mộ; và chúng tôi chẳng biết họ để Người ở đâu." (Gioan 20:2). Tuy nhiên, chính v́ chị vẫn tiếp tục "t́m người sống nơi kẻ chết" (Luca 24:5), mà chị bất ngờ và quả thực đă t́m được Đấng "đă sống lại rồi, Người không c̣n ở đây" (Luca 24:6). Chính việc chị nỗ lực t́m kiếm thi thể của Thày ḿnh cho thấy một niềm hy vọng nào đó, và nhất là muốn chứng tỏ chị vẫn tiếp tục gắn bó với Chúa, dù Chúa không c̣n trên trần gian này nữa, theo tiền thức đă chi phối chị.
Chính v́ niềm hy vọng và nỗi gắn bó hết sức thiết tha của chị như thế, mà chị khác với hai môn đệ về Emmau, đi cả một quảng đường dài với Đấng Phục Sinh, nghe Người giảng giải Kinh Thánh, thế mà vẫn không nhận ra giọng của Người, tiếng của Người (xem Luca 24:25-27), thậm chí hơn cả các tông đồ, cho dù thấy Người hiện ra, và nghe thấy tiếng của Người vào tối ngày thứ nhất trong tuần, mà măi mới chịu tin (xem Luca 24:36-43), trong khi đó, vừa nghe thấy tiếng của Thày, lại là một tiếng gọi đích danh của ḿnh nữa, chị liền nhận ra ngay, và lập tức tin tưởng, bằng lời tuyên xưng: "Rabboni - Lạy Thày" (Gioan 20:16).
Thế rồi, ngay sau đó, chị nghe thấy Chúa Kitô Phục Sinh phán với chị, như bài Phúc Âm hôm nay được Thánh Gioan ghi nhận rằng: "Đừng động đến Ta, v́ Ta chưa về cùng Cha Ta". Câu này có nghĩa là ǵ, nếu không phải Người ngăn chị đang muốn nhào đến ôm chân của Người, tỏ ḷng mừng rỡ và gắn bó với Người, không bao giờ muốn mất Người nữa, như được Thánh Kư Mathêu thuật lại (28:9). Cử chỉ "tiến lại gần, ôm chân Người mà bái lạy" quả thực là cử chỉ riêng của chị, theo thói quen kính mến của chị, như khi Người c̣n sống, mà chị đă 2 lần được xức thơm chân Người (xem Luca 7:38; Gioan 12:3).
Trong Thánh Lễ Vọng Phục Sinh 2020 ngày 11/4, giữa mùa đại dịch covid-19 bị phong tỏa toàn cầu, bao gồm cả Ṭa Thánh Vatican, Đức Thánh Cha Phanxicô đă dẫn giải về bàn chân được chị thánh muốn ôm lấy như sau: "một đôi chân đă từng đi rất xa để gặp gỡ chúng ta, cho đến độ đă tiến vào mồ mả và chỗi dậy từ mồ mả. Các chị đă ôm lấy đôi bàn chân đă chà đạp chết chóc và đă mở đường hy vọng. Hôm nay đây, là những con người lữ hành đi t́m kiếm hy vọng, chúng con xin bám lấy Chúa, lạy Chúa Giêsu Phục Sinh. Chúng con quay lưng lại với chết chóc, và mở ḷng của chúng con ra cho Chúa, v́ Chúa là chính Sự Sống".
Đến đây, chúng ta thấy được vị nữ thánh này xứng với danh xưng "Tông Đồ của các Tông Đồ", và v́ thế, lễ của chị, từ Năm Thánh Thương Xót 2016, đă được nâng lên từ bậc lễ nhớ (memorial), như Thánh Matta chị của chị, tới bậc lễ kính (feast), như chính các vị tông đồ. Bởi chị chẳng những đă hội đủ 3 điều kiện thiết yếu để trở thành tông đồ, mà c̣n là một người môn đệ gắn bó với Thày ḿnh hơn ai hết, nhờ đó chị mới có thể làm chứng về Người, với chính thành phần là tông đồ, là những chứng nhân tiên khởi của Người.
Dù chị được Thánh Mathêu thuật lại ở trong nhóm mấy phụ nữ ra mộ sớm, nhưng, theo Phúc Âm Thánh Gioan, th́ chị là nữ nhân vật chính ra mồ sớm nhất, "lúc trời c̣n tối" (Gioan 20:1), trước cả các phụ nữ ra mồ khi "vừa ló rạng" (Mathêu 28:1). Có thể khi từ mộ Chúa trở về lần thứ 2, sau khi chị được Chúa hiện ra riêng với chị rồi, và chị được Người sai về với các tông đồ, để vừa "báo tin" (Gioan 20:17) vừa làm chứng bằng chứng từ của chính bản thân chị: "'Tôi đă thấy Chúa' và kể lại những điều Người đă nói với ḿnh" (Gioan 20:18), th́ chị đă gặp các phụ nữ khác bấy giờ mới ra mộ, để rồi cả chị lẫn họ, đều cùng nhau về "báo tin" (Mathêu 28:8) cho các tông đồ, với tính cách thông tin cho các vị, hơn là chứng từ tỏ cho các vị, như câu được Chị Thánh Maria Mai-Đệ-Liên tuyên bố trên đây, nên sứ điệp của 3 người phụ nữ này chỉ mang tính cách là một tin nhắn, được 3 chị phụ nữ này truyền đạt cho các tông đồ theo lời thiên thần, (chứ không phải lời của chính Chúa Kitô Phục Sinh), đó là: "Người đă trỗi dậy từ cơi chết, và Người đi Ga-li-lê trước các ông. Ở đó, các ông sẽ được thấy Người" (Mathêu 28:7).
Xin Chị Thánh Mai Đệ Liên giúp cho thành phần môn đệ Chúa Kitô thời đại chúng em được như chị, biết "chọn phần tốt hơn" (Luca 10:48), đó là liên lỉ sống gắn bó với Chúa Kitô, để nhờ đó, chúng em mới có thể cùng xứng đáng trở thành chứng nhân trung thực và sống động của Người như chị.
Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL. Nếu có thể xin nghe chia sẻ theo cảm hứng hơn là đọc lại bài chia sẻ trên